Ilgaz: Göknarların Arasında Kar ve Sessizlik

Milli Parklar · Batı Karadeniz

Karadeniz’in nemli ormanlarıyla İç Anadolu bozkırı arasında bir perde gibi duran Ilgaz, kışın kayakçıların, yazın yürüyüşçülerin ve botanikçilerin dağı. Küçük bir park, ama bütün bir orman kuşağını tek günde gösteriyor.

Çankırı’dan kuzeye doğru ilerlerken bozkırın sarı tonları bir süre daha yol boyunca eşlik eder. Sonra yol tırmanmaya başlar ve manzara neredeyse tek bir virajda değişir: Önce seyrek karaçamlar, ardından koyu yeşil göknarlar, dallarına kar yüklenmiş sarıçamlar. Geçide vardığınızda hava birkaç derece düşmüş, sessizlik koyulaşmıştır. Karadeniz’in nemli havasıyla İç Anadolu’nun karasal iklimi arasında bir eşik olan Ilgaz Dağları’nın en yüksek kesimi, 1976’dan bu yana milli park olarak korunuyor.

Ilgaz Dağı Milli Parkı küçük bir alan. Ama göknar ve sarıçam ormanları, uzun süre yerinde kalan karı ve Ankara’ya en yakın kayak alanlarından biri olmasıyla kış aylarında kalabalıklaşıyor. Yazın ise aynı yamaçlar serin bir yürüyüş ve botanik gezisi alanına dönüşüyor.

İki iklimin sınırında

Ilgaz Dağı Milli Parkı, 2 Haziran 1976’da ilan edildi. Resmî verilere göre yaklaşık 1.089 hektarlık alanın 751 hektarı Kastamonu, 338 hektarı Çankırı sınırları içinde. Yani koruma altındaki alan Ilgaz Dağları’nın tamamı değil, geçit ile zirve arasındaki orman ve dağ kuşağı. Dağ kütlesinin en yüksek noktası 2.587 metrelik Büyük Hacet Tepesi.

Dağ, iki farklı dünyanın arasında duruyor. Kuzey yamaçlar daha nemli ve ormanlık, güney yamaçlar daha kuru. Yıllık ortalama sıcaklık 10 °C’nin altında; yüksek kesimlerde kar örtüsü yılın yaklaşık yarısı boyunca yerinde kalıyor. Kastamonu’ya yaklaşık 41, Ankara’ya yaklaşık 200 kilometre uzaklıktaki park, bu yüzden hem başkentten hem Karadeniz tarafından bir hafta sonu kaçamağı olarak tercih ediliyor.

İstiklal Yolu’nun geçtiği dağ

Ilgaz’ın ormanları bir tarih de saklıyor. Kurtuluş Savaşı yıllarında İnebolu’dan Ankara’ya cephane ve malzeme taşınan İstiklal Yolu, bu dağlardan geçiyordu. Kağnılarla, karda ve çamurda aşılan geçit, cephenin can damarlarından biriydi. Atatürk’ün 1925’teki Kastamonu yolculuğu da aynı güzergâhı izledi. Bugün geçit çevresindeki anıtlar ve Ilgaz ilçesindeki izler bu hikâyeyi hatırlatıyor; güzergâh, 2018’de ayrıca İstiklal Yolu Tarihî Milli Parkı olarak koruma altına alındı.

Kağnılarla, karda ve çamurda aşılan geçit, cephenin can damarlarından biriydi.

Göknarlar, endemikler ve ürkek komşular

Parkın ormanlarında baskın ağaçlar göknar ve sarıçam. Yükseldikçe orman seyrekleşiyor; sırtlarda, ağaç sınırının üstünde çayırlık ve kayalık alanlar başlıyor. Alanda yapılan çalışmalarda tür ve alt tür düzeyinde 234 bitki taksonu kaydedilmiş; bunların yaklaşık yüzde 16’sı endemik. Birkaç türün yalnızca Ilgaz Dağları’nda yetiştiği biliniyor. Haziran ve temmuzda yüksek çayırlar çiçeklerle örtülüyor; botanik ilgisi olanlar için yılın en verimli dönemi bu.

Yaban hayatı kalabalık ama ürkek. Parkta kaydedilen memeliler arasında boz ayı, kızıl geyik, karaca, kurt, vaşak, tilki, yaban domuzu ve Kafkas sincabı sayılıyor. Kuşlar arasında şahin ve küçük orman kartalı öne çıkıyor. Ayı ve kurtla karşılaşma ihtimali düşük olsa da orman içindeki patikalarda yiyecek artığı bırakmamak önemli.

Karın mevsimi

Ilgaz’ın en bilinen yüzü kayak. Park içinde telesiyej ve teleski hatlarıyla hizmet veren pistler ve bunların çevresinde konaklama tesisleri bulunuyor. Pist sayısı ve mekanik tesisler büyük kayak merkezleriyle kıyaslanacak ölçekte değil; alan daha çok başlangıç ve orta seviyedeki kayakçılar, aileler ve hafta sonu kaçamağı yapanlar için uygun. Kar yağışı ve pistlerin açık olup olmadığı yıldan yıla değiştiği için yola çıkmadan önce güncel durumu tesislerden sormak gerekiyor.

Kayak yapmayanlar için de kış burada hareketli geçiyor. Göknar ormanının içindeki orman yolları, karlı havada kısa yürüyüşler ve kar ayakkabısıyla gezintiler için elverişli. Ağaçların arasında yalnızca ayak seslerinizin ve dallardan düşen karın duyulduğu bir sabah, pistlerin kalabalığından çok uzak hissettirir. Ama derin karda patikalar kaybolabiliyor; tanımadığınız bir hatta tek başınıza girmemek, hava kapanmadan dönmek en doğrusu.

Kar çekildiğinde

Karlar eridikten sonra park; dağ yürüyüşü, dağ bisikleti, kuş gözlemi ve botanik gezileri için kullanılıyor. Zirve bölgesine yapılan yürüyüşlerde hem Karadeniz tarafının ormanlarını hem de güneydeki bozkırın geniş ovasını aynı anda görmek mümkün. Parkta çadırla konaklama için ayrılmış bir kamp alanı da var.

Ne zaman gidilir?

Kayak için en güvenilir dönem ocak ve şubat; iyi karlı yıllarda sezon aralıkta başlayıp mart sonuna kadar sürebiliyor. Yürüyüş ve çiçeklenme için haziran ortasından eylül ortasına kadar olan dönem daha uygun. Nisan ve mayısta yüksek kesimlerde hâlâ kar olabiliyor, patikalar çamurlu oluyor. Eylül sonu ve ekim, kalabalıktan uzak yürüyüşler için iyi bir aralık; ancak ilk karlar erken düşebiliyor.

Nasıl gidilir, nerede kalınır?

Park, Çankırı–Kastamonu karayolunun Ilgaz Dağları’nı aştığı kesimde. Ankara’dan Çankırı üzerinden Ilgaz ilçesine, oradan kuzeye Kastamonu yönüne devam edilerek ulaşılıyor. Kışın yol genellikle açık tutulsa da zincir ya da kış lastiği şart. Toplu taşımayla gelenler Ankara–Kastamonu otobüsleriyle Ilgaz ilçesine ya da Kastamonu’ya gelip oradan özel araç veya taksiyle çıkabilir.

Park içinde, kayak pistlerinin çevresinde otel ve dağ evi türünde konaklama tesisleri var; kış sezonunda hızla doluyorlar. Daha ekonomik ya da geniş seçenek arayanlar Kastamonu merkezde veya Çankırı tarafındaki Ilgaz ilçesinde kalıp günübirlik çıkabilir. Yazın parkın kamp alanı çadır ve karavanla gelenler için bir alternatif. Hangisini seçerseniz seçin, zirveye yakın kesimlerde yaz gecelerinin bile serin geçtiğini, kışın ise sıcaklığın sıfırın çok altına inebildiğini hesaba katın.

Ilgaz’ı yalnızca bir kayak merkezi olarak görmek, alanın değerini eksik anlatır. Burası Karadeniz ormanlarıyla İç Anadolu bozkırının buluştuğu bir eşik: kısa sürede ulaşılabilen, sakin bir günde bütün bir orman kuşağını ve dağ çayırlarını birlikte görebileceğiniz, küçük ama derli toplu bir koruma alanı. Geçitten güneye inerken göknarların ardınızda kalıp bozkırın yeniden açıldığı an, bu eşiğin ne kadar keskin olduğunu bir kez daha gösterir.