Karagöl-Sahara: Bir Göl, Bir Yayla, Bol Sessizlik

Milli Parklar · Doğu Karadeniz, Artvin

İki ayrı parçadan oluşan bir milli park: Birinde ladin ormanının ortasında kalp biçimli, koyu yeşil bir göl; ötekinde bazalt bir yaylanın üzerinde açılan çiçekli çayırlar. Karagöl-Sahara, kalabalık Karadeniz yaylalarından uzaklaşmak isteyenler için sakin bir seçenek.

Sabahın erken saatinde Karagöl’ün yüzeyi kıpırtısızdır. Kıyıyı saran ladinler suya tepetaklak yansır; hangisinin ağaç, hangisinin gölge olduğunu ancak bir balık halkası suyu bozduğunda anlarsınız. Birkaç saat sonra, dağların öbür yanındaki Sahara Yaylası’nda manzara bambaşkadır: Çiçekli çayırlar, uzakta otlayan sürüler ve öğleden sonra yaylanın üzerine toplanıp gölgesini çimenlere düşüren bulutlar.

Artvin’deki Karagöl-Sahara Milli Parkı, birbirinden ayrı bu iki dünyayı tek bir koruma alanında bir araya getiriyor. Kamp, yürüyüş ve yaban hayatı gözlemi için elverişli, ama kalabalıktan uzak bir yer.

İki parçalı bir park

Karagöl-Sahara, 31 Ağustos 1994’te milli park ilan edildi. İlan sırasında yaklaşık 3.766 hektarlık bir alanın koruma altına alındığı belirtilse de güncel resmî kayıtlarda parkın yüz ölçümü yaklaşık 3.251 hektar olarak geçiyor. Park tek parça değil; birbirinden uzak iki bölümden oluşuyor. Karagöl bölümü Artvin’in Borçka ilçesinde, Sahara bölümü ise Şavşat ilçesinde yer alıyor.

Türkiye’de “Karagöl” adını taşıyan çok sayıda göl var. Giresun’daki ya da Ankara’daki Karagöl’le karıştırmamak için ilçe adına dikkat etmek gerekiyor: Bu park Doğu Karadeniz’in en doğu ucunda, Artvin’de.

Karagöl: Heyelanın yarattığı göl

Karagöl, bir yamacın kayarak vadinin önünü kapatmasıyla oluşmuş bir heyelan set gölü. Kuş bakışı kalbe benzeyen biçimi, çevresini saran koyu renkli ladin ormanı ve kışın buz tutan yüzeyiyle parkın en çok fotoğraflanan köşesi. Gölün doğu ve batı yakası ormanlarla çevrili; kıyısındaki patikalar sessiz yürüyüşler için birebir.

Sahara: Adı çöl, kendisi yeşil

Sahara Yaylası, Şavşat’a yaklaşık 17 kilometre uzaklıkta, Şavşat–Ardahan yolu üzerinde. Yayla yaklaşık 1.700–1.800 metre yükseklikte, bazalt bir taban üzerinde uzanıyor. Adı çöl çağrışımı yapsa da burası geniş çayırlardan, çiçekli yamaçlardan ve orman kenarlarından oluşan yemyeşil bir yayla. Çevredeki Kocabey Yaylası’na doğru çıkıldıkça alpin kuşağın bitkileri başlıyor.

Karagöl’de hangisinin ağaç, hangisinin gölge olduğunu ancak bir balık halkası suyu bozduğunda anlarsınız.

Ormanlar, çayırlar ve ayılar

Parkta 80 familyaya ait 562 bitki türü kaydedilmiş; bunların 57’si endemik. Ormanların ana ağaçları doğu ladini, sarıçam ve Doğu Karadeniz (Kafkas) göknarı. Yaz başında Sahara’nın çayırları çiçeklenir, daha yüksek kesimlerde alpin bitki toplulukları görülür.

Memeliler arasında boz ayı, kurt ve vaşak öne çıkıyor. Kuşlardan keklik ve yırtıcılar, özellikle kartallar, yaylada ve orman kenarlarında izlenebiliyor. Karagöl’de alabalık ve sazan bulunduğu kaydediliyor. Ayı yoğunluğu olan bir bölgede bulunduğunuzu unutmamak, özellikle kamp yaparken yiyecekleri kapalı tutmak gerekiyor.

Göl ve yayla arasında

1. Karagöl çevresiGölün etrafındaki ormanda kısa yürüyüşler, fotoğraf ve piknik. Göl yüzeyinin en durgun olduğu sabah saatleri yansıma kareleri için ideal.
2. Sahara YaylasıGeniş çayırlarda yürüyüş, kamp ve yayla kültürünü gözlemleme. Öğleden sonra toplanan bulutlar manzarayı hızla değiştiriyor.
3. Kocabey Yaylası yönüAlpin bitkileri görmek isteyenler için daha uzun bir yürüyüş seçeneği.
4. Şavşat“Sakin şehir” (Cittaslow) unvanlı ilçe, çevre köyleriyle birlikte Sahara’ya giden yolda iyi bir mola noktası.

İki bölüm birbirinden uzak olduğu için aynı gün ikisini birden görmek mümkün olsa da yorucu olur. Zamanı olanlar bir günü Karagöl’e, bir günü de Sahara Yaylası’na ayırabilir.

Yürüyüşten şenliğe

Artvin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, bölgede yapılabilecek etkinlikler arasında dağ ve doğa yürüyüşü, kamp ve karavan turizmi, sportif olta balıkçılığı, kuş gözlemi, atlı doğa yürüyüşü, bitki inceleme, yaban hayatı gözlemi ve arazi aracı (jeep safari) turlarını sayıyor. Kuş gözlemi için sabah erken saatler, yaban hayatı için ise orman kenarlarının sessizleştiği alacakaranlık daha verimli.

Sahara Yaylası’nda “Sahara Pancarcı Şenlikleri” düzenleniyor. Yöre halkının yayla geleneğini yaşatan bu şenlik, çevre köyler için önemli bir gelir kaynağı. Tarihi yıldan yıla değiştiğinden, ziyaretinizi buna göre planlamak isterseniz Şavşat Kaymakamlığı ve belediyesinin duyurularını takip etmek gerekiyor.

Ne zaman gidilir?

Yayla ve göl için en uygun dönem haziran ile ekim arası. Haziran ve temmuzda çayırlar en yeşil ve çiçekli hâlinde; yaz boyunca yaylaya çıkan sürüler ve çobanlar da manzaranın parçası. Eylül ve ekimde kalabalık azalıyor, ormanlarda sonbahar renkleri beliriyor. Kışın Karagöl buz tutuyor ve karla kaplı manzarası çok etkileyici; ancak yollar kar nedeniyle zorlaşabildiğinden bu dönemde yola çıkmadan önce yol durumunu sormak şart. İlkbaharda yayla hâlâ çamurlu ve yer yer karlı olabiliyor.

Nasıl gidilir?

Karagöl bölümüne Borçka ilçe merkezi üzerinden, orman içinden tırmanan bir dağ yoluyla ulaşılıyor. Sahara Yaylası için ise Şavşat’tan Ardahan yoluna girip yaklaşık 17 kilometre gitmek yetiyor. Dağ yollarında, özellikle yağışlı havada, dikkatli sürmek gerekiyor. Düzenli toplu taşıma sınırlı olduğu için özel araç ya da ilçe merkezlerinden tutulacak bir araç en pratik yol.

Karagöl’de sınırlı kapasiteli bir tesis ve küçük özel işletmeler bulunuyor; kapasite az olduğundan yaz aylarında önceden yer ayırtmak iyi olur. Şavşat ve Borçka merkezlerinde ve çevre köylerde pansiyonlar da seçenekler arasında. Parkta çadır kampı yapmak mümkün; hangi alanların kamp için kullanıldığını park yönetiminden öğrenmek gerekiyor.

Karagöl-Sahara, iki parçasıyla bir Karadeniz dağ gününün iki yüzünü anlatıyor: ormanın içindeki sessiz, koyu bir su ve bulutlara açık, rüzgârlı bir yayla. İkisi arasında gidip gelirken fark ediyorsunuz ki bu parkın asıl hediyesi manzara değil, sessizlik.