Stirling Range: Bluff Knoll’da Şafağı Beklerken

Milli Parklar · Batı Avustralya

Buğday tarlalarının ortasından aniden yükselen bir sıradağ, 1.500’ü aşkın çiçekli bitki ve el fenerleriyle başlayan bir tırmanış: Stirling Range’de günün ilk ışığını Bluff Knoll’un zirvesinde karşılamak.

Saat henüz dördü geçmişti ve kamp alanında duyulan tek ses, çadır fermuarlarının hışırtısıydı. Karanlığın içinde birkaç el feneri yandı, sönük ışıklar patika başına doğru sıralandı. Güney Batı Avustralya’nın dümdüz buğday tarlaları geceye gömülmüştü; önümüzde ise siyah bir duvar gibi yükselen sivri tepeler vardı. Yerli Noongar halkı bu dağlara “Koikyennuruff” diyor; “dağların çevresinde dolaşan sis” anlamına gelen bir ad. O sabah sis gerçekten oradaydı ve biz onun içinden, parkın en yüksek noktası Bluff Knoll’a doğru yürümeye başladık.

Stirling Range, 1913’ten bu yana milli park olarak korunuyor ve Batı Avustralya’nın en eski milli parklarından biri. Bluff Knoll, yaklaşık 1.100 metrelik yüksekliğiyle eyaletin güneybatı kesiminin en yüksek zirvesi. Arkadaşlarımızla birlikte parkın kamp alanında konakladık ve gün ağarmadan yola koyulduk. Bu yazı, o yürüyüşün ve parkın hikâyesi.

Ovadan yükselen bir ada

Stirling Range’i ilk kez görenleri şaşırtan şey, dağların hiçbir hazırlık yapmadan belirmesi. Batıdan doğuya yaklaşık 65 kilometre boyunca uzanan sıradağ, çevresindeki tarım ovasından keskin bir çizgiyle ayrılıyor; sanki düz bir masanın üzerine bir sıra kaya dizilmiş gibi. Parkın yüz ölçümü yaklaşık 1.159 kilometrekare.

Zirveler 1.100 metreyi geçmiyor, ama bu yükseklik güney kıyısından gelen nemli havayı yakalamaya yetiyor. Tepeler bu yüzden sık sık sisle örtülüyor; Noongar dilindeki adın kaynağı da bu manzara. Dağlar, çevresindeki ovaya göre belirgin bir iklim farkı yaratıyor: Zirvede hava birkaç saat içinde güneşten yağmura, nadiren de kara dönebiliyor. Ağustos 2022’de parkta dikkat çekici bir kar yağışı kaydedildi. 2019–2020 yazında ise yıldırımla başlayan bir orman yangını parkın yaklaşık 40.000 hektarını etkiledi; bu da alanın üçte birinden fazlası demek.

Çiçeklerin ve eski soyların dağı

Stirling Range, dünyanın bitki bakımından en zengin bölgelerinden birinin içinde yer alıyor. Parkta 1.500’ü aşkın çiçekli bitki türü kaydedilmiş; bunların 87’den fazlası yalnızca bu dağlarda ve yakın çevresinde yetişiyor. Banksiyalar, okaliptüsler, orkideler ve verticordia’lar özellikle çeşitli. Yerel olarak “dağ çanları” diye bilinen Darwinia cinsinin on türü parkta bulunuyor ve bunlardan yalnızca biri başka bir yerde görülüyor. Patikada yürürken çalıların arasında beliren her küçük çan biçimli çiçek, aslında dünyanın başka hiçbir köşesinde karşınıza çıkmayacak bir canlı olabilir.

Hayvanlar arasında batı gri kangurusu, batı cüce posumu, nesli tehlikedeki kısa gagalı kara kakadu ve batı kamçı kuşu öne çıkıyor. Gölgeli, nemli vadilerde ise çok daha eski bir dünyanın kalıntıları yaşıyor: kara salyangozları, kapanlı örümcekler ve dev solucanlar gibi, soyları milyonlarca yıl öncesine uzanan canlılar. Serin ve sisli yamaçlar, çevredeki kurak ovada tutunamayacak bu türlere bir sığınak sunuyor.

Patikada beliren her küçük çan biçimli çiçek, dünyanın başka hiçbir köşesinde karşınıza çıkmayacak bir canlı olabilir.

Moingup Springs’te bir gece

Parkta kamp için ayrılmış alan, Moingup Springs. Biz kaldığımızda kamp alanında açık ateş yakmak yasaktı; bunun yerine yemek pişirmek için gazlı mangallar ve tezgâhlar kurulmuştu. Görevliler alanı düzenli olarak temizleyip kontrol ediyordu. Akşam yemeği, gün batarken bu tezgâhların başında hazırlandı; karanlık çöktüğünde ise kamp alanının çevresinde dolaşan meraklı misafirler belirdi. Parka yakın özel kamp alanları ve başka konaklama seçenekleri de bulunuyor.

Zirvelere giden yollar

Parkın içinden, büyük bölümü toprak ama düzenli bakımlı, yaklaşık 42 kilometrelik Stirling Range Drive geçiyor. Bu yol, araçla dağların arasında dolaşmayı sağlıyor ve yol boyunca tepelerin farklı yüzlerini gösteriyor. Ancak zirvelere ve 360 derecelik manzaraya ulaşmanın tek yolu yürümek. Parkın başlıca rotaları şunlar:

Bluff Knoll’a şafak yürüyüşü

Yürüyüşe gün ağarmadan, el fenerleriyle başladık. Patika, doğal bitki örtüsünün arasından yükselerek zirve sırtına çıkıyor. İlk saatte dünya, fenerin aydınlattığı birkaç metrelik bir daireden ibaretti: taş basamaklar, ıslak yapraklar, önümüzdekinin ayakkabıları. Sonra gökyüzü doğudan grileşmeye başladı ve çalıların silueti yavaş yavaş belirdi.

Erken başlamanın iki ödülü var: Günün en serin saatlerini tırmanışa ayırmak ve zirvede gün ışığıyla vakit geçirmek. Zirvede hava açıksa bir yanda sıradağın öteki tepeleri, öte yanda ufka kadar uzanan tarım arazileri görünüyor. Havanın berrak olduğu günlerde güneye, kıyıya doğru uzanan ovayı seçmek de mümkün.

1. Karanlıkta çıkışKamp alanından patika başına geçip el fenerleriyle yürümeye başlayın; ilk bölüm bitki örtüsünün içinden, düzenli basamaklarla yükselir.
2. Sırta tırmanışPatika dikleşir ve zirve sırtına çıkar; hava burada ansızın sertleşebilir, sıcak katmanınızı elinizin altında tutun.
3. Zirvede şafakSıradağın öteki tepelerini ve ufka uzanan ovayı gün ışığında izleyin.
4. Dikkatli inişBasamaklı ve dik bölümlerde dizlerinizi korumak için yürüyüş batonu işe yarar.

İlk saatte dünya, fenerin aydınlattığı birkaç metrelik bir daireden ibaretti.

Ne zaman, nasıl gidilir?

Parkı görmek için en iyi dönem, kır çiçeklerinin açtığı ve kuş hareketliliğinin arttığı ilkbahar ve yaz başı, yani Güney Yarımküre’de Eylül–Aralık arası. Yaz ortasında sıcaklar ve yangın riski artıyor; aşırı yangın tehlikesi ilan edilen günlerde yürüyüş yapılmaması öneriliyor. Kışın zirveler soğuk, rüzgârlı ve çoğu zaman sisli.

Park, Albany’den kuzeye uzanan Chester Pass Road üzerinde; Albany’den yaklaşık bir buçuk, Perth’ten yaklaşık dört buçuk saatlik sürüş mesafesinde. En yakın kasaba Cranbrook. Toplu taşıma olmadığından özel araç gerekiyor ve parka girişte araç başına milli park ücreti alınıyor. Açık adres: Chester Pass Road, Stirling Range National Park, Western Australia 6338 (GPS: -34.3675, 118.242).

İnişin sonunda, patika başına vardığımızda güneş çoktan yükselmişti ve sis dağılmıştı. Geriye bakınca Bluff Knoll’un sırtı, sabah karanlığında göründüğünden çok daha dik ve çok daha yakın duruyordu. Stirling Range bir günde görülüp geçilecek bir yer değil; ama bir şafak, bu dağların neden bir asrı aşkın süredir korunduğunu anlamaya yetiyor.