Yeşil binalar, yapının arazi seçiminden başlayarak yaşam döngüsü çerçevesinde değerlendirilen, bütüncül bir anlayışla ve sosyal-çevresel sorumluluk anlayışıyla tasarlanan, iklim verilerine ve o yere özgü koşullara uygun, ihtiyacı kadar tüketen, yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmiş, doğal ve atık üretmeyen malzemelerin kullanıldığı, katılımı teşvik eden, ekosistemlere duyarlı yapılar olarak tarif edilebilir (Anonim, 2015a).
Dünyadaki Ulusal Yeşil Bina Konseylerinin deneyimi, yeşil binaların yaygınlaşmasını sağlamanın en etkili yollarından birinin bu binalara bir “yeşil etiket” vermek olduğunu ortaya koymuştur. Bu etiketler sayesinde bir binanın yeşil olduğu belirli standartlar çerçevesinde tescil edilir. Bu standartlar aynı zamanda yeşil bina tasarlamak isteyen mimar ve mühendisler için kılavuz niteliği taşır ve sosyal sorumluluklarını yerine getirdiklerini kamuoyuyla paylaşmak isteyen şirketlere geçerli bir etiket sağlar. Yeşil yapılaşmaya yönelmek, şirketler için bir sosyal sorumluluk projesi olarak da görülmelidir (Anonim, 2015a).
Binalar ve yerleşimler, küresel ısınmaya yol açan başlıca sera gazı olan CO2 salınımının %40’ından, su kullanımının yaklaşık %12’sinden, atıkların %65’inden ve elektrik tüketiminin %71’inden sorumludur. Bu rakamların büyüklüğü, binaların ve yerleşimlerin çevresel etkilerini azaltmak için büyük bir potansiyel bulunduğu anlamına da gelir.
Amerika’da yapılan bir çalışma, “yeşil” veya “çevreci” olarak nitelendirilen binaların enerji tüketiminde %24-50,
CO2 salınımında %33-39, su tüketiminde %40 ve atıklarda %70’e varan bir düşüş sağladığını ortaya koymaktadır (Anonim, 2015a).
Günümüzde binaları çevresel etkilerine göre değerlendiren pek çok sistem geliştirilmiş ve geliştirilmektedir. Bu çalışmada, Amerika Birleşik Devletleri’nde uygulanmakta olan LEED (Leadership in Energy and Environmental Design – Enerji ve Çevre Tasarımında Liderlik) sistemi ile ülkemizde uygulanan ÇEDBİK (Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği) Konut Sertifikası’nın dikey yeşil sistemlerle ilişkisi incelenmiştir.
İlk kez 1998 yılında Amerikan Yeşil Binalar Konseyi tarafından uygulanan bu değerlendirme sisteminde asıl amaç, yapı sektöründe kullanılan yöntem ve malzemelerin sürdürülebilirlik ilkeleri çerçevesinde planlanması ve uygulanmasıdır. Bu sayede doğa dostu yapıların sayısının artırılması hedeflenmiştir.
Dikey yeşil sistemler, diğer sürdürülebilir yapı elemanlarıyla birlikte kullanıldığında bir yapının LEED sertifikası kazanmasında önemli rol oynar (Afrin, 2009).
ÇEDBİK-Konut sertifikası, Çevre Dostu Yeşil Binalar Derneği tarafından ülkemiz koşulları göz önünde bulundurularak hazırlanmıştır. Bu sertifika sistemi, en yenilikçi çözümleri kullanarak tasarım ve inşaatın çevreye vereceği zararı en aza indirmeyi amaçlamaktadır.
Dikey yeşil sistemlerin kullanımının doğrudan ve dolaylı olarak sağlayacağı avantajların ÇEDBİK Konut Sertifikası puanlama sistemindeki yeri Çizelge 2.1’de verilmektedir.
