Azot, canlılar için oldukça önemli bir elementtir; çünkü DNA’nın, proteinlerin, çeşitli vitaminlerin ve hormonların yapısında bulunur. Atmosferin %78 kadarı azot olmasına rağmen canlılar azottan ancak azotlu bileşikleri tüketerek yararlanabilir. Örneğin, hayvanlar azotu amino asitler yoluyla bünyelerine alır. Azot döngüsü, ekosistemlerde canlı ve cansız çevre arasında gerçekleşir. Canlı organizmaların ölüleri ve atıklarıyla azotlu öğeler toprağa karışır.
Topraktaki bakteriler de azotlu bileşikleri parçalar. Parçalanan maddelerin bir kısmı amonyak tuzlarına, buradan da bazı bakteriler sayesinde nitrit ve nitrat tuzlarına dönüştürülür. Bu tuzlar suda kolayca çözündüğünden bitki kökleri tarafından emilir. Böylece bitkilerde protein ve amino asit gibi azotlu bileşikler meydana gelir. Bitkilerin tüketilmesiyle de azotlu bileşikler hayvan ve insanlara geçer. Azot, canlılardan yeniden toprağa geçer ve böylece döngü sürüp gider. Ekosistemde azot döngüsü olmasaydı canlılar, yapı taşları olan proteinlere duydukları gereksinimi karşılayamazdı.
