“Asya’daki Himalayalar’ı ve diğer yüksek dağları kuşatan buzullar zamanla daha yavaş ilerliyor.”
Bilim insanları bu sonuca ulaşmak için yaklaşık 20 yıllık uydu görüntülerini analiz etti.
Bulgular, en fazla yavaşlayan buz akıntılarının aynı zamanda en çok incelmiş olanlar olduğunu gösteriyor.
Araştırma nasıl yapıldı?
Araştırmada, bu buzullardan gelen ve miktarı öngörülebilen erime suyunun önemi düşünüldüğünde, bölgedeki 800 milyon insanın etkilenebileceği öngörülüyor.
Araştırma, 2000-2017 yılları arasında Landsat-7 uzay aracının çektiği 1 milyon fotoğraf incelenerek gerçekleştirildi. Yüksek Asya Dağları’nın (High Mountain Asia) 11 bölgesindeki buzulların yüzey özelliklerini, batıdaki Pamir ve Hindukuş’tan doğudaki Nyainqêntanglha’ya, iç Tibet’e ve Çin’e kadar izlemek için otomatik bir yazılım kullanıldı.
Bu yüzey işaretlerinin aşağı doğru kayması gözlemlendikçe buz akışlarının değişen hızı ortaya çıktı.
NASA’nın Jet İtki Laboratuvarı’ndan Dr. Amaury Dehecq başkanlığındaki araştırma ekibi, incelenen bölgelerden dokuzunun çalışma dönemi boyunca sürekli bir yavaşlama gösterdiğini söylüyor.
Örneğin, Nyainqêntanglha’da on yıl içinde hız %37 azaldı.
Spiti Lahaul’da bu oran %34’lük bir yavaşlamaya, yani on yılda yaklaşık -5 m/yıl değerine eşdeğerdir.
Anahtar bulgu neydi?
Buzulların hızındaki azalmanın incelme ile güçlü biçimde ilişkili olması. Nyainqêntanglha’nın buzulları ortalama olarak yılda yaklaşık 60 cm inceliyor; Spiti Lahaul’un buzulları ise yılda yaklaşık 40 cm kalınlık kaybediyor.
Dr. Dehecq, “Bir buzulun kaymasının nedeni yer çekimidir” diye açıklıyor. “Buzul, ağırlığı nedeniyle yatağının üzerinde kayıyor ve şekil değiştiriyor; ancak inceldiğinde kayması ve şekil değiştirmesi zorlaşıyor…”
“Şimdiye kadar, başka etkenlerin de hızı etkileyip etkilemediği, örneğin buzulun altında artan erime suyunun yatağı kayganlaştırması gibi konular tartışılıyordu.”
