Horma Kanyonu: Boşluğun Üzerinde Üç Kilometre

Milli Parklar · Batı Karadeniz, Kastamonu

Zara Çayı’nın kireçtaşını keserek açtığı dar bir boğaz ve kaya duvarlarına asılmış ahşap bir yol. Küre Dağları Milli Parkı’ndaki Horma Kanyonu, bir zamanlar yalnızca deneyimli kanyoncuların girebildiği bir dünyayı herkese açıyor.

Ahşap yolun ilk virajını döndüğünüzde gökyüzü daralır. İki yanda kireçtaşı duvarlar yükselir, yosun ve eğrelti otlarıyla yeşile boyanmış kayalardan su damlar. Aşağıda, onlarca metre derinde, Zara Çayı küçük çağlayanlardan göletlere düşerek akar; sesi kanyonun duvarlarına çarpıp büyür. Ayağınızın altındaki tahtalar hafifçe yaylanır ve bir an, boşluğun üzerinde yürüdüğünüzü hatırlarsınız.

Kastamonu’nun Pınarbaşı ilçesinin hemen dışındaki Horma Kanyonu, Küre Dağları Milli Parkı’nın doğal değerleri arasında yer alıyor. Yer yer 200 metreyi bulan kaya duvarlarının arasında, suyun onlarca metre üstünden geçen ahşap bir yürüyüş yolu, kanyonu herkesin yürüyebileceği bir rotaya dönüştürüyor. Parka gelenlerin çoğu için ilk durak da burası.

Suyun oyduğu kireçtaşı

Küre Dağları’nın batı kesimi, kireçtaşının suyla çözünmesiyle oluşmuş karstik bir arazi. Yağmur ve kar suları yüzeydeki çatlaklardan içeri sızıp yer altında akarken kayayı eritiyor; yüzeydeki akarsular da yataklarını her yıl biraz daha derine kazıyor. Horma Kanyonu bu sürecin ders kitabı örneklerinden biri. Kanyon yaklaşık 3 kilometre boyunca uzanıyor; yer yer 200 metreye ulaşan duvarların arasında Zara Çayı, yerelde Zarı Çayı olarak da anılan dere, küçük çağlayanlar ve derin göletler oluşturarak akıyor.

Kanyonun bulunduğu Küre Dağları Milli Parkı, Kastamonu ve Bartın illerinde, 7 Temmuz 2000’de ilan edildi ve yaklaşık 37.753 hektarlık bir alanı kapsıyor. Çevresindeki tampon bölgeyle birlikte Türkiye’nin en büyük korunan alanlarından biri sayılıyor. Park, 2012’de Avrupa’daki iyi yönetilen doğal alanlara verilen PAN Parks sertifikasını alan ilk Türk milli parkı oldu. Horma, Valla ve Çatak kanyonları, Ilgarini Mağarası ve Ilıca Şelalesi, parkın karstik yapısını en iyi gösteren yerler. Bu yüzden Horma’yı yalnızca bir yürüyüş yolu olarak değil, çok daha geniş bir karst sisteminin kolay ulaşılan kapısı olarak düşünmek gerekiyor.

Horma’yı yalnızca bir yürüyüş yolu olarak değil, çok daha geniş bir karst sisteminin kolay ulaşılan kapısı olarak düşünmek gerekiyor.

Kayaya asılan yol

Uzun yıllar boyunca kanyonun içine yalnızca deneyimli kanyon yürüyüşçüleri girebiliyordu. 2016–2020 yılları arasında yapılan ahşap yürüyüş yolu bu durumu değiştirdi. Kaya duvarlarına çelik taşıyıcılarla sabitlenen yol, dere yatağının yaklaşık 50–60 metre üzerinden ilerliyor. Yapımında yüzlerce ton çelik ve yüzlerce metreküp ahşap kullanıldığı, platformun kayalara yüz binlerce cıvatayla tutturulduğu belirtiliyor. Ortaya çıkan şey, hem kanyonun derinliğini hissettiren hem de aileler için yürünebilir bir patika.

Serin, nemli bir mikro dünya

Kanyonun serin ve nemli iklimi, çevresindeki ormana kıyasla farklı bir bitki dokusu yaratıyor. Duvarları kaplayan yosunlar ve eğrelti otları, kaya çatlaklarından fışkıran ağaççıklar ve dere boyunca uzanan yapraklı ağaçlar yürüyüş boyunca eşlik ediyor. Küre Dağları genelinde kayın, göknar ve karışık yapraklı ormanlar hâkim; park, yüzü aşkın endemik bitki taksonuyla Türkiye’nin önemli bitki alanlarından biri sayılıyor.

Kanyon kalabalık bir rota olduğu için büyük memelilerle karşılaşmak pek olası değil. Yine de milli park boz ayı, kurt, karaca, sansar ve su samuru gibi türlere ev sahipliği yapıyor. Kayalıklarda yırtıcı kuşlar, dere kenarında su kuşları ve ötücüler görmek mümkün. Sessiz yürüyenler için sabah saatleri daha fazla gözlem fırsatı sunuyor.

Yürüyüş rotası

Rota genellikle Pınarbaşı tarafındaki girişten başlıyor, kanyon boyunca ilerliyor ve kanyon çıkışındaki Ilıca Şelalesi’ne ulaşıyor. Yol boyunca bilgilendirme tabelaları şelaleye kalan mesafeyi gösteriyor. Tek yön yaklaşık 3 kilometre; fotoğraf molalarıyla birlikte gidiş-dönüş için yarım gün ayırmak rahat bir plan.

1. Ahşap yolGenel olarak düz ve rahat, ancak yer yer merdivenler ve eğimli bölümler var. Islak zeminde kaygan olabiliyor.
2. Ilıca ŞelalesiKanyonun sonunda suyun yaklaşık 15 metreden dökülerek doğal bir havuz oluşturduğu nokta. Yakınında tarihî bir hamam kalıntısı bulunuyor.
3. Kanyon tabanıDere yatağından yürümek ayrı ve çok daha zorlu bir etkinlik. Derin göletler ve boşluklar nedeniyle yalnızca profesyonel bir rehber ve ekiple yapılmalı.

Horma’yı gördükten sonra aynı gün Valla Kanyonu’nun seyir teraslarına ya da Ilgarini Mağarası çevresine uzanmak mümkün; bu noktalar da Pınarbaşı’ya yakın. Valla Kanyonu’nun içinden geçmek ise tam gün süren, teknik bir yürüyüş.

Ne zaman gidilir?

Zara Çayı yıl boyunca akıyor; su seviyesinin en yüksek olduğu dönem nisan ve mayıs. Bu aylarda çağlayanlar ve şelale en gösterişli hâlinde, orman da taze yeşil. Yaz ayları kanyonun serinliği sayesinde yürüyüş için yine uygun, ancak hafta sonları kalabalık olabiliyor. Eylül ve ekimde sonbahar renkleri ve daha sakin patikalar öne çıkıyor. Kışın kar ve buzlanma nedeniyle yolun bazı bölümleri tehlikeli olabilir; gitmeden önce güncel durumu öğrenmek gerekiyor.

Nasıl gidilir?

Horma Kanyonu, Kastamonu şehir merkezine yaklaşık 100 kilometre, Pınarbaşı ilçe merkezine ise yalnızca birkaç kilometre uzaklıkta. Kastamonu’dan Pınarbaşı’na karayoluyla gidilip oradan kanyon girişine ulaşılıyor. Batı Karadeniz gezisi yapanlar için Bartın, Amasra ve Safranbolu tarafından da kıyı ve iç kesim yollarıyla bölgeye gelmek mümkün; dağlık ve virajlı yollar nedeniyle süreyi cömert hesaplamak gerekiyor. Toplu taşıma seçenekleri sınırlı olduğundan özel araç ya da düzenlenen günübirlik turlar daha pratik.

Kanyondan çıkıp Ilıca Şelalesi’nin serin havuzunun başında durduğunuzda, geride bıraktığınız üç kilometre suyun binlerce yıllık sabrını anlatır. Ahşap yol bu sabrı görünür kılıyor; ama asıl hikâye hâlâ aşağıda, derenin kayayı her gün biraz daha oyduğu karanlık göletlerde yazılıyor.