İnsanlık tarihinin en büyük ve en güçlü roketi Starship, 28 Eylül’de Teksas’ın güneyindeki Starbase üssünden havalanarak ilk kez Dünya yörüngesine ulaştı. SpaceX’in 14. test uçuşu, üst kademedeki bir motorun kalkış sırasında devre dışı kalmasıyla bir ara iptal edilme noktasına geldi; ancak uçuş kontrolörlerinin son dakikada verdiği “devam” kararı, şirketin yıllardır hedeflediği kilometre taşının aşılmasını sağladı. Roket yalnızca yörüngeye girmekle kalmadı, 26 yeni nesil Starlink uydusunu da operasyonel yörüngeye bıraktı.
Kalkışta nefes kesen dakikalar
Starship, yerel saatle 07.48’de (TSİ 15.48) fırlatma rampasından ayrıldı. İlk dakikalar plana uygun geçti: Super Heavy adı verilen alt kademe görevini tamamlayıp kalkıştan yaklaşık yedi dakika sonra Meksika Körfezi’ne kontrollü bir şekilde indi. Uçuş sırasında birkaç motorun kapandığı gözlendi, ancak bu durum inişi etkileyecek boyutta değildi.
Gerilim, “Ship” olarak adlandırılan üst kademede yaşandı. Altı motordan biri kalkış sırasında sustu ve bu durum yörüngeye çıkış denemesinin yapılıp yapılmayacağı konusunda soru işaretleri yarattı. SpaceX sözcüsü Dan Huot canlı yayında yörünge manevrasının iptal edildiğini duyurdu; kısa süre sonra ise kontrol ekibinin kararını değiştirdiğini açıkladı. “Henüz vazgeçmiyoruz, beklemeye devam edeceğiz” diyen Huot’un ardından birkaç dakika içinde “yörüngeye devam” onayı geldi.
Kalkıştan yaklaşık 25 dakika sonra Ship, tek bir Raptor motorunu kısa süreliğine ateşleyerek alçak Dünya yörüngesine yerleşti. Görev kontrolün “Starship yörüngede” anonsu, Starbase’de fırlatmayı izleyen SpaceX çalışanlarının sevinç çığlıklarıyla karşılandı. Şirketin CEO’su Elon Musk ise X platformundan “Starship’in ilk yörünge uçuşu başarılı!” mesajını paylaştı.
26 Starlink uydusu yörüngeye bırakıldı
SpaceX için yörüngeye ulaşmak tek başına yeterli değildi. Ship, şirketin yeni nesil geniş bant uyduları Starlink V3’ten 26 tanesini taşıyordu. Uçuşun 34. dakikasında başlayan ve yaklaşık yarım saat süren işlemle uyduların tamamı başarıyla bırakıldı. Bunlar, Musk’a göre nihayetinde yaklaşık 100.000 uydudan oluşacak dev takımyıldızın ilk üyeleri. Temmuz ayındaki 13. uçuşta da V3 uyduları taşınmıştı; ancak o uçuş yörünge altı bir rotada gerçekleştiği için uydular kısa sürede atmosfere geri dönmüştü.
Bu kez bırakılan uydulardan üçü kameralarla donatılmıştı ve Ship’i uzayda görüntüledi. SpaceX mühendisleri bu görüntüleri, aracı atmosfere yeniden giriş sırasında maruz kaldığı aşırı ısıya karşı koruyan ısı kalkanını iyileştirmek için inceleyecek.
Plandan erken dönüş ve dramatik final
Orijinal senaryoya göre Ship, Dünya çevresinde yaklaşık altı tur atıp kalkıştan 9 saat 50 dakika sonra Şili açıklarına inecekti. Ancak görev kontrolörleri uçuş süresini yaklaşık yedi saat kısaltma kararı aldı. Araç, kalkıştan 2 saat 40 dakika sonra atmosfere girmeye başladı, 26 dakika sonra ses altı hıza indi ve kalkıştan 3 saat 8 dakika sonra Kuzey Pasifik’e bütünlüğünü koruyarak iniş yaptı. Bu an Starbase’de yeni bir sevinç dalgasına yol açtı. Ship ardından dalgaların üzerinde yan yatarak patladı; böylece heyecanlı gün dramatik bir finalle noktalandı.
Neden bu kadar önemli?
Starship 124 metre yüksekliğinde ve SpaceX’in teknik verilerine göre Dünya yörüngesine 100 tondan fazla yük taşıyabiliyor. Hem Super Heavy alt kademesi hem de Ship üst kademesi tamamen ve hızla yeniden kullanılabilir olacak şekilde tasarlandı. Şirket, bu güç ve yeniden kullanım kombinasyonunun insanlığın uzaydaki ayak izini eşi görülmemiş biçimde genişleteceğine inanıyor; Musk, Starship’in Mars’a yerleşimi ekonomik olarak mümkün kılacağını sıkça dile getiriyor.
Bu vizyona NASA da ortak. Ajans, Ay’ın güney kutbu yakınında önümüzdeki yaklaşık beş yıl içinde bir üs kurmayı hedefleyen Artemis programı için ilk insanlı iniş aracı olarak Starship’i seçti. SpaceX’in planına göre Ship, 2027 ortasındaki insanlı Artemis III görevinde alçak Dünya yörüngesinde görev alacak, bir yıl sonra Artemis IV ile astronotları Ay’ın güney kutbu yakınına indirecek. Ancak NASA, Blue Origin’i de insanlı iniş aracı tedarikçisi olarak seçtiği için Artemis IV’te hangi aracın uçacağı henüz netleşmedi.
14. uçuş, aracın Version 3 olarak bilinen üçüncü büyük sürümüyle gerçekleştirilen üçüncü fırlatma oldu. Bu görece olgun sürüm, uydu bırakmanın yanında Ay ve Mars’a ulaşma kapasitesine de sahip.
Bundan Sonra Ne Olacak?
Günün başarılarına rağmen Starship’in tam anlamıyla göreve hazır olması için önünde birkaç kritik eşik var:
- Kuleyle yakalama: SpaceX, her görevin sonunda hem Super Heavy’yi hem de Ship’i fırlatma kulesinin “çubuk” (chopstick) kollarıyla yakalamayı planlıyor. Super Heavy bugüne kadar üç kez kuleyle yakalandı, ancak Ship için henüz böyle bir deneme yapılmadı.
- Uzayda yakıt ikmali: Ay ve Mars’a gidecek görevler, Ship’in Dünya yörüngesinde “tanker” araçlarla birden fazla kez yakıt alması gerektirecek. SpaceX uzayda araçtan araca yakıt aktarımını henüz göstermedi.
- Yaşam destek sistemleri: Artemis IV gibi insanlı görevler öncesinde bu sistemlerin araca entegre edilmesi ve Starship’in astronot taşımadan önce defalarca sorunsuz uçması gerekiyor.
Önümüzdeki haftalar ve aylarda Starbase’den yeni Starship haberleri gelmesi kimseyi şaşırtmamalı.
